Elvanse kapsułki twarde to lek na receptę stosowany w leczeniu ADHD u dzieci powyżej 6 lat, gdy wcześniejsze leczenie metylfenidatem nie przyniosło oczekiwanej poprawy, oraz u dorosłych, u których objawy ADHD występowały już w dzieciństwie. Zawiera lisdeksamfetaminy dimezylan, działa długo i przyjmuje się go raz dziennie rano.
Jak działa Elvanse?
Elvanse zawiera lisdeksamfetaminę. Po przyjęciu organizm przekształca ją do deksamfetaminy, czyli substancji wpływającej na pracę ośrodkowego układu nerwowego. Lek może ułatwiać skupienie uwagi, zmniejszać impulsywność i ograniczać nadpobudliwość. Nie działa jednak jak zwykły lek uspokajający i nie u każdego pacjenta efekt będzie taki sam.
Lek działa stopniowo i długo, dlatego zwykle przyjmuje się go raz dziennie rano. Nie należy brać go po południu, bo może utrudniać zasypianie.
Czy Elvanse to amfetamina?
Elvanse nie jest tym samym co nielegalna amfetamina. Jest lekiem na receptę, który po przyjęciu przekształca się w deksamfetaminę, czyli pochodną amfetaminy. Stąd wynika jego ośrodkowe działanie pobudzające pochodnych amfetaminy, ale dla pacjenta ważniejsze jest to, że lek musi być stosowany dokładnie według zaleceń lekarza.
Nie wolno samodzielnie zwiększać dawki, brać dodatkowej kapsułki ani przekazywać leku innej osobie. Elvanse może być nadużywany, dlatego lekarz powinien kontrolować przebieg leczenia.
Potrzebujesz recepty? Załatw to online!
Kończy Ci się lek? Nie czekaj w kolejkach. Skonsultuj się z lekarzem przez telefon i otrzymaj e-receptę przez internet.
Wskazania do stosowania leku Elvanse
Elvanse stosuje się w leczeniu ADHD w ramach szerszego programu terapeutycznego, który obejmuje również oddziaływania psychologiczne, edukacyjne i społeczne. Sam lek nie jest jedyną metodą leczenia, lecz jego uzupełnieniem. Poniżej opisano, u kogo się go stosuje.
U pacjentów z ADHD celem leczenia jest zmniejszenie objawów ADHD, które utrudniają naukę, pracę, relacje i organizację dnia. Lek nie zmienia osobowości i nie zastępuje terapii psychologicznej, edukacyjnej ani pracy nad codziennym funkcjonowaniem. Ma pomagać wtedy, gdy lekarz uzna, że pacjent odnosi z leczenia realną korzyść.
ADHD u dzieci powyżej 6. roku życia
ADHD to zaburzenie neurorozwojowe. Charakteryzuje się utrzymującymi się trudnościami z koncentracją, nadmierną ruchliwością i impulsywnością, które wpływają na naukę i relacje. U dzieci powyżej 6. roku życia Elvanse stosuje się dopiero wtedy, gdy wcześniejsze leczenie metylfenidatem (inną substancją na ADHD) nie przyniosło oczekiwanych korzyści. Leku nie stosuje się u dzieci poniżej 6. roku życia.
ADHD u dorosłych z objawami od dzieciństwa
U dorosłych Elvanse stosuje się w leczeniu ADHD wtedy, gdy objawy zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi występowały już w dzieciństwie. U wielu osób trudności te utrzymują się w dorosłości i przejawiają się głównie jako zaburzenia koncentracji uwagi, problemy z organizacją i chwiejność nastroju. Także w tej grupie lek jest jednym z elementów kompleksowego leczenia.
Leczenie powinien prowadzić lekarz doświadczony w terapii ADHD i zaburzeń zachowania. Przed przepisaniem leku specjalista ocenia objawy, wcześniejsze leczenie, stan zdrowia pacjenta i ryzyko nadużywania leku.
Jak dawkować i stosować kapsułki twarde Elvanse?
Dawkowanie Elvanse ustala lekarz indywidualnie, zaczynając od najmniejszej skutecznej dawki i zwiększając ją powoli. Poniższe informacje mają charakter orientacyjny i nie zastępują zaleceń lekarza prowadzącego.
Dawkowanie u dorosłych oraz u dzieci i młodzieży
Leczenie zwykle rozpoczyna się od 30 mg raz na dobę rano. ChPL dopuszcza też dawki 20 mg jako niższy start, jeśli lekarz uzna, że będzie to bezpieczniejsze dla pacjenta. Dawkę można zwiększać co tydzień o 10 lub 20 mg, aż do uzyskania odpowiedniego efektu. Maksymalna dawka dobowa wynosi 70 mg.
Jeśli po miesiącu stosowania leku nie widać poprawy, lekarz może zdecydować o przerwaniu leczenia. Osoby starsze oraz pacjenci z zaburzeniami czynności nerek mogą wymagać mniejszych dawek. Przy ciężkiej niewydolności nerek maksymalna dawka wynosi 50 mg na dobę.
Przed rozpoczęciem leczenia należy przeprowadzić szczegółowy wywiad. Lekarz pyta między innymi o przyjmowane leki, choroby serca w rodzinie, wcześniejsze zaburzenia psychiczne, tiki, napady drgawek i ewentualne nadużywanie alkoholu, leków lub substancji psychoaktywnych. Sprawdza też ciśnienie tętnicze, tętno i masę ciała, a u dzieci również wzrost. W trakcie leczenia kontrole wykonuje się po każdej zmianie dawki i co najmniej co 6 miesięcy.
Jak stosować Elvanse?
Elvanse przyjmuje się raz dziennie rano, przed jedzeniem lub po nim, ponieważ posiłek nie zmniejsza działania leku. Kapsułkę można połykać w całości, popijając wodą. Nie należy przyjmować leku po południu ze względu na ryzyko bezsenności.
Jeżeli dziecko lub osoba dorosła ma trudność z połykaniem kapsułki, można ją otworzyć i wymieszać jej zawartość z pokarmem lub napojem:
Otwórz kapsułkę i
wsyp całą zawartość do niewielkiej ilości jogurtu albo innego miękkiego pokarmu. Można ją też wymieszać w szklance wody lub soku pomarańczowego.
Zamieszaj do rozpuszczenia proszku (
na ściankach naczynia może pozostać biały osad, który nie zawiera substancji czynnej).
Po wymieszaniu z lekiem Elvanse należy
zjeść jogurt lub wypić wodę albo sok
od razu, nie odkładając na później.
Całej dawki nie wolno dzielić na kilka porcji. Jedna kapsułka to jedna dawka do przyjęcia w całości.
Co zrobić po pominięciu dawki?
Po pominięciu dawki nie należy nadrabiać jej po południu ani wieczorem, bo lek może utrudnić zaśnięcie. Trzeba zaczekać do następnego dnia i przyjąć kolejną dawkę rano, zgodnie ze zwykłym schematem. Nie należy stosować dawki podwójnej.
Jak długo można stosować Elvanse?
Leczenie lekiem Elvanse nie będzie konieczne u każdego pacjenta przez całe życie, ale decyzję o kontynuacji, przerwie albo zakończeniu terapii podejmuje lekarz. Jeśli pacjent przyjmuje lek dłużej niż 12 miesięcy, lekarz powinien co najmniej raz w roku ocenić, czy terapia nadal jest potrzebna. Może też rozważyć próbne odstawienie leku, na przykład w czasie wakacji szkolnych lub urlopu, aby ocenić funkcjonowanie pacjenta bez farmakoterapii.
Nie należy samodzielnie przerywać leczenia ani robić przerw bez uzgodnienia z lekarzem.
Możliwe skutki uboczne i działania niepożądane leku Elvanse
Jak każdy lek, Elvanse może powodować działania niepożądane, choć nie wystąpią one u każdego pacjenta. Uciążliwe objawy trzeba omówić z lekarzem, zwłaszcza gdy dotyczą snu, nastroju, tętna, ciśnienia tętniczego albo utraty masy ciała.
Najczęstsze działania niepożądane
Do najczęściej obserwowanych objawów należą zmniejszenie apetytu, trudności z zasypianiem i utrzymaniem snu (bezsenność), suchość w jamie ustnej oraz ból głowy. U wielu pacjentów pojawia się także zmniejszenie masy ciała, a u dzieci częsty jest ból w nadbrzuszu, czyli w górnej części brzucha. Objawy te wynikają z pobudzającego działania leku i często łagodnieją, gdy organizm przyzwyczai się do leczenia lub gdy lekarz dostosuje dawkę.
Inne możliwe działania niepożądane
Elvanse może też powodować lęk, drażliwość, wahania nastroju, zawroty głowy, nudności, wymioty, biegunkę, zaparcia, nadmierne pocenie się, zgrzytanie zębami, przyspieszone lub nierówne bicie serca, kołatanie serca i podwyższone ciśnienie tętnicze. U części pacjentów mogą pojawić się tiki, zaburzenia widzenia albo zmiany popędu płciowego. Jeśli objaw jest silny, nowy albo narasta po zmianie dawki, trzeba skontaktować się z lekarzem.
Kiedy zgłosić się pilnie do lekarza?
Niektóre objawy wymagają szybkiej reakcji. Pilnie skontaktuj się z lekarzem lub udaj się po pomoc medyczną, jeśli u pacjenta wystąpią:
ból w klatce piersiowej, duszność, omdlenie lub objawy sugerujące problem z sercem,
widzenie, słyszenie lub odczuwanie rzeczy nieistniejących (omamy), urojenia, silne pobudzenie lub objawy manii,
nasilona agresja lub wrogie zachowanie, zwłaszcza u dzieci i młodzieży,
drgawki (napad drgawkowy),
objawy ciężkiej reakcji uczuleniowej: nagły spadek ciśnienia, duszność, świąd, pokrzywka lub obrzęk,
zażółcenie skóry lub białek oczu, które może świadczyć o uszkodzeniu wątroby,
silny ból głowy z zaburzeniami widzenia i splątaniem.
Pełna lista działań niepożądanych znajduje się w ulotce dołączonej do opakowania.
Środki ostrożności i przeciwwskazania
Elvanse to lek o realnym działaniu pobudzającym, dlatego przed jego zastosowaniem lekarz przeprowadza dokładny wywiad i badanie, ze szczególną uwagą na serce oraz stan psychiczny. Poniżej zebrano sytuacje, w których leku nie wolno stosować, oraz te, które wymagają ostrożności.
Kiedy nie stosować leku Elvanse (przeciwwskazania)
Nie należy stosować leku Elvanse, jeśli u pacjenta występuje którakolwiek z poniższych sytuacji:
uczulenie na aminy sympatykomimetyczne (grupę substancji pobudzających, do której należy lek) lub na którykolwiek składnik kapsułki,
jednoczesne przyjmowanie leków z grupy inhibitorów MAO (stosowanych m.in. w depresji) lub ich odstawienie w ciągu ostatnich 14 dni, ze względu na ryzyko groźnego wzrostu ciśnienia,
nadczynność tarczycy,
stany przebiegające z silnym pobudzeniem, w tym epizody maniakalne lub hipomaniakalne,
rozpoznana choroba serca lub naczyń (przebyty zawał, zaburzenia rytmu, ból w klatce piersiowej, niewydolność serca, wady wrodzone serca),
zaawansowana miażdżyca naczyń,
umiarkowane lub ciężkie nadciśnienie tętnicze,
jaskra (podwyższone ciśnienie w oku),
guz chromochłonny (rzadki nowotwór nadnerczy).
Szczególnej oceny wymagają też choroby układu sercowo-naczyniowego, zaburzenia rytmu serca, omdlenia i nagłe zgony sercowe w rodzinie.
O czym poinformować lekarza przed leczeniem?
Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować lekarza o wszystkich chorobach i przyjmowanych lekach. Szczególnie istotne są choroby serca w rodzinie lub przypadki nagłej śmierci sercowej, ponieważ leki psychostymulujące mogą podnosić ciśnienie krwi i przyspieszać rytm serca. Ważne jest również, aby zgłosić zaburzenia psychiczne, w tym depresję, chorobę dwubiegunową, myśli samobójcze, tiki lub zespół Tourette'a, padaczkę oraz choroby nerek, ponieważ w tych przypadkach lek wymaga wyjątkowej ostrożności lub dostosowania dawki.
W trakcie leczenia lekarz regularnie kontroluje ciśnienie krwi i rytm serca (co najmniej raz na 6 miesięcy). U dzieci i młodzieży dodatkowo monitoruje wzrost i masę ciała, ponieważ lek może przejściowo spowalniać przyrosty, a ocenę tę powtarza się przy każdej zmianie dawki.
Uzależnienie i kontrolowany status leku
Elvanse zawiera substancję amfetaminopodobną, dlatego jest lekiem psychotropowym (kontrolowanym) i może prowadzić do tolerancji oraz uzależnienia psychicznego. Ryzyko to jest większe u osób dorosłych, zwłaszcza młodszych, niż u dzieci, i szczególnie dotyczy pacjentów z wcześniejszym nadużywaniem substancji psychoaktywnych. Lek należy przechowywać w bezpiecznym miejscu, poza zasięgiem innych osób, a lekarz przepisuje możliwie najmniejsze ilości. Nie należy zmieniać dawki samodzielnie ani udostępniać leku innym osobom.
Interakcje z innymi lekami
Elvanse może wchodzić w interakcje z innymi lekami, dlatego lekarz lub farmaceuta powinien znać pełną listę preparatów przyjmowanych przez pacjenta. Dotyczy to także leków dostępnych bez recepty, preparatów na przeziębienie i kaszel, ziół oraz suplementów.
Bezwzględnie nie wolno łączyć leku Elvanse z inhibitorami MAO, czyli inhibitorami monoaminooksydazy. Dotyczy to także sytuacji, gdy pacjent przyjmował taki lek w ciągu ostatnich 14 dni. Takie połączenie może spowodować nagły, niebezpieczny wzrost ciśnienia krwi.
Przed rozpoczęciem leczenia Elvanse należy poradzić się lekarza lub farmaceuty, jeśli pacjent stosuje leki na poważne choroby psychiczne, leki zwiększające lub zmniejszające ciśnienie krwi, leki używane podczas zabiegów, leki przeciwbólowe albo środki zmieniające kwaśność moczu. Do tej ostatniej grupy należy między innymi witamina C, czyli kwas askorbinowy, oraz wodorowęglan sodu stosowany na przykład w lekach na niestrawność.
Elvanse a alkohol
Podczas leczenia lekiem Elvanse najlepiej nie pić alkoholu bez omówienia tego z lekarzem. Dane o takim połączeniu są ograniczone, a alkohol może utrudniać ocenę pobudzenia, snu, nastroju i działań niepożądanych leku.
Elvanse w ciąży i podczas karmienia piersią
Deksamfetamina, w którą przekształca się lek, przenika przez łożysko. Duże badania nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych, ale inne dane wiążą stosowanie leku ze zwiększonym ryzykiem stanu przedrzucawkowego i przedwczesnego porodu, a u noworodków mogą pojawić się objawy odstawienia. Z tego powodu leku nie stosuje się w ciąży, chyba że wyraźnie zaleci to lekarz i uzna, że korzyść przewyższa ryzyko.
Podczas karmienia piersią nie należy stosować leku Elvanse, ponieważ pochodne amfetaminy przenikają do mleka matki. Kobieta w ciąży, planująca ciążę lub karmiąca powinna omówić leczenie z lekarzem, który wspólnie z nią oceni bezpieczeństwo terapii.
Prowadzenie pojazdów
Lek może wywoływać zawroty głowy oraz zaburzenia równowagi i widzenia (w tym nieostre widzenie), które w umiarkowanym stopniu obniżają zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Do czasu poznania własnej reakcji na lek zaleca się ostrożność przy prowadzeniu samochodu i wykonywaniu innych czynności wymagających pełnej sprawności.
Podejrzenie przedawkowania
Objawy przedawkowania to między innymi silny niepokój ruchowy, drżenie, przyspieszony oddech, splątanie, agresja, omamy, napady paniki, gorączka, a w cięższych przypadkach drgawki i utrata przytomności. Podejrzenie przedawkowania jest stanem nagłym, który wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. W takiej sytuacji należy niezwłocznie wezwać pomoc, dzwoniąc pod numer 112, ponieważ dla tego leku nie ma swoistego antidotum, a leczenie jest wyłącznie objawowe.
Cena i dostępność leku Elvanse
Elvanse to lek wydawany wyłącznie na receptę, o statusie leku psychotropowego (kontrolowanego). Receptę wystawia lekarz po ocenie stanu zdrowia pacjenta, w tym układu sercowo-naczyniowego i stanu psychicznego. Ponieważ jest to lek psychotropowy, recepta na niego podlega dodatkowym zasadom wystawiania i realizacji w aptece, a lekarz zwykle przepisuje ilość leku wystarczającą na określony czas.
Jeśli kontynuujesz rozpoczęte wcześniej leczenie ADHD i potrzebujesz recepty, możesz omówić to z lekarzem podczas teleporady lub uzyskać e-receptę, o ile lekarz uzna to za zasadne po zapoznaniu się z Twoją dokumentacją.
Ile kosztuje Elvanse i dlaczego jest drogi
Elvanse nie jest refundowany, więc pacjent płaci pełną cenę leku. Orientacyjnie opakowanie 30 szt kosztuje obecnie około 296-465 zł, zależnie od dawki, apteki i dostępności. Ceny między poszczególnymi dawkami mogą różnić się niewiele, dlatego 50 mg lub 70 mg nie musi kosztować proporcjonalnie więcej niż niższe moce. Przed realizacją recepty najlepiej sprawdzić aktualną cenę w konkretnej aptece.
Dostępne dawki i opakowania
W polskich aptekach najczęściej spotyka się Elvanse w dawkach 20 mg, 30 mg, 50 mg lub 70 mg, zwykle w opakowaniu po 30 kapsułek twardych. ChPL wymienia także dawki 40 mg i 60 mg, ale ich dostępność może być inna niż podstawowych mocy.
Elvanse a inne leki na ADHD
Pacjenci często pytają, czym różni się Elvanse od innych leków na ADHD i który z nich jest najlepszy. Nie istnieje jeden lek „najlepszy dla wszystkich", ponieważ dobór zależy od wieku, chorób współistniejących i indywidualnej reakcji, a decyzję podejmuje lekarz.
Elvanse zawiera lisdeksamfetaminę i działa przez większą część dnia po jednej porannej dawce. Medikinet CR, Concerta i Ritalin opierają się na innej substancji, metylfenidacie, i różnią się długością działania. U dzieci Elvanse stosuje się zwykle dopiero wtedy, gdy wcześniejsze leczenie metylfenidatem nie przyniosło korzyści.
Osobną grupę stanowi Strattera (atomoksetyna), która nie jest lekiem psychostymulującym i bywa rozważana u osób, u których stymulanty są nieodpowiednie. Wybór między tymi lekami zawsze należy omówić z lekarzem prowadzącym.
Podsumowanie
Elvanse (lisdeksamfetamina) to lek psychostymulujący na receptę, stosowany w leczeniu ADHD u dzieci powyżej 6. roku życia oraz u dorosłych, w ramach szerszego programu terapeutycznego. Jest substancją kontrolowaną, może wpływać na ciśnienie krwi i rytm serca oraz nieść ryzyko uzależnienia, dlatego wymaga stałej kontroli lekarza, który dobiera dawkę od 20 do maksymalnie 70 mg na dobę i regularnie ocenia bezpieczeństwo leczenia. Elvanse nie jest refundowany, a jego cena wynosi orientacyjnie od ok. 290 do 440 zł za opakowanie 30 kapsułek. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Najczęściej zadawane pytania
