Concerta to lek na receptę z grupy sympatykomimetyków o działaniu ośrodkowym, którego substancją czynną jest metylofenidatu chlorowodorek. Występuje w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu i znajduje zastosowanie w leczeniu ADHD, czyli zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, u dzieci od 6. roku życia, młodzieży oraz dorosłych. Leczenie powinien rozpocząć i nadzorować lekarz mający doświadczenie w terapii ADHD. Concerta jest stosowana jako część szerszego programu leczenia, który może obejmować także wsparcie psychologiczne, edukacyjne i środowiskowe.
Jak działa Concerta?
Lek zalicza się do grupy preparatów pobudzających ośrodkowy układ nerwowy (sympatykomimetyki o działaniu ośrodkowym, kod ATC N06BA04). Mechanizm jego działania polega na zwiększeniu w mózgu dostępności dwóch neuroprzekaźników odpowiedzialnych za koncentrację i kontrolę zachowania, dopaminy oraz noradrenaliny. U części pacjentów przekłada się to na poprawę uwagi, redukcję objawów ADHD i zmniejszenie impulsywności wraz z nadmierną ruchliwością.
Concerta ma postać tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Po przyjęciu rano substancja czynna uwalnia się stopniowo przez kolejne godziny, dzięki czemu lek działa dłużej i zwykle nie wymaga przyjmowania kolejnych dawek w ciągu dnia.
Potrzebujesz recepty? Załatw to online!
Kończy Ci się lek? Nie czekaj w kolejkach. Skonsultuj się z lekarzem przez telefon i otrzymaj e-receptę przez internet.
Wskazania do stosowania Concerty
Lek jest wskazany do stosowania u dzieci w wieku 6 lat i starszych oraz osób dorosłych jako część kompleksowego programu leczenia zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, gdy inne sposoby postępowania terapeutycznego nie są wystarczająco skuteczne.
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD)
ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, to zaburzenie neurorozwojowe, które może wiązać się z niepokojem, rozproszeniem uwagi, impulsywnością oraz niestabilnością emocjonalną.
Rozpoznanie powinno być zgodne z aktualnymi kryteriami DSM lub wytycznymi ICD i opierać się na pełnej ocenie klinicznej oraz specjalistycznych kryteriach diagnostycznych, nie ma jednego testu diagnostycznego, który samodzielnie potwierdzałby ADHD.
Leczenie metylofenidatem nie jest wskazane u wszystkich dzieci z ADHD. Decyzję o jego zastosowaniu podejmuje specjalista po dokładnej ocenie objawów i ich wpływu na codzienne funkcjonowanie.
ADHD u dorosłych
U dorosłych często występują wzorce objawów charakteryzujące się niepokojem, niecierpliwością i trudnościami z koncentracją. Przed rozpoczęciem terapii trzeba potwierdzić, że objawy ADHD występowały już w dzieciństwie. Należy ustalić to retrospektywnie, np. na podstawie dokumentacji pacjenta lub odpowiednich wywiadów. Nie należy rozpoczynać leczenia, gdy weryfikacja objawów ADHD w dzieciństwie jest niepewna. U dorosłych rozpoznanie powinno obejmować upośledzenie funkcjonowania w co najmniej dwóch sytuacjach, np. w życiu społecznym, nauce lub pracy.
Jak dawkować i stosować Concertę?
Dawkowanie ustala lekarz prowadzący indywidualnie, kierując się zasadą stosowania najmniejszej dawki skutecznej. Lek przyjmuje się raz na dobę, rano, niezależnie od posiłków, popijając szklanką wody. Tabletkę należy połknąć w całości, nie wolno jej żuć, dzielić ani kruszyć. Po uwolnieniu substancji czynnej w stolcu może być widoczna pusta otoczka tabletki, jest to zjawisko normalne.
Dawkowanie u dzieci od 6 roku życia i u młodzieży
U dzieci w wieku 6 lat i starszych, które nie przyjmują obecnie metylofenidatu, dawka początkowa wynosi 18 mg raz na dobę. U części dzieci mniejsze dawki krótko działających postaci metylofenidatu można uznać za wystarczające w leczeniu, dlatego lekarz dobiera terapię indywidualnie i unika niepotrzebnego stosowania dużych dawek. Maksymalna dawka dobowa u dzieci wynosi 54 mg.
Jeśli dzieci przyjmują leki pobudzające inne niż metylofenidat, zalecana dawka początkowa również wynosi 18 mg raz na dobę. U pacjentów, którzy przyjmują metylofenidat o natychmiastowym uwalnianiu trzy razy na dobę, lekarz może dobrać dawkę Concerty na podstawie tabeli konwersji — np. dawce 5 mg trzy razy dziennie odpowiada 18 mg raz na dobę, a dawce 15 mg trzy razy dziennie — 54 mg raz na dobę.
Dawkowanie u dorosłych
U dorosłych, którzy nie przyjmują obecnie metylofenidatu, dawka początkowa również wynosi 18 mg raz na dobę. Podobnie jak u dzieci, mniejsze dawki krótko działających postaci metylofenidatu można uznać za wystarczające w leczeniu części pacjentów, dlatego dawkę zwiększa się ostrożnie, zwykle o 18 mg w odstępach około tygodniowych.
Maksymalna dawka dobowa u osób dorosłych wynosi 72 mg. U pacjentów, którzy wcześniej przyjmowali metylofenidat w postaci o natychmiastowym uwalnianiu, dawkę dobiera się na podstawie tabeli konwersji, np. 20 mg trzy razy dziennie odpowiada 72 mg Concerty raz na dobę.
Monitorowanie leczenia i przerwy w terapii
Pacjentów należy obserwować w czasie leczenia, a ciśnienie tętnicze i częstość akcji serca zapisywać po każdej zmianie dawki, a następnie przynajmniej co 6 mies. U dzieci wzrost, masa ciała i apetyt powinny być oceniane przynajmniej raz na 6 miesięcy i wpisywane w prowadzonej karcie rozwoju.
Warto odnotować także wzrost i masę ciała zmierzone przed leczeniem. Stan psychiczny trzeba oceniać po każdej zmianie dawki, przynajmniej co 6 miesięcy i w trakcie każdej wizyty.
Jeśli leczenie metylofenidatem trwa dłużej niż 12 miesięcy, lekarz powinien zaplanować przynajmniej raz w roku przerwę w terapii (tzw. drug holiday), najlepiej w czasie wakacji szkolnych. Pozwala to ocenić stan pacjenta i sprawdzić czy lek jest nadal potrzebny.
Jeśli po miesiącu leczenia odpowiednio dobraną dawką nie ma poprawy, pacjent powinien powiedzieć o tym lekarzowi. Zgodnie z ChPL w takiej sytuacji należy lek odstawić, a leczenie należy przerwać po ocenie przez lekarza, pacjent nie powinien podejmować tej decyzji samodzielnie.
Pominięcie dawki
Jeśli pacjent zapomni przyjąć tabletkę, nie powinien stosować dawki podwójnej ani nadrabiać pominiętej dawki. Należy poczekać do kolejnej planowanej dawki leku.
Możliwe skutki uboczne i działania niepożądane
Jak każdy lek, Concerta może powodować działania niepożądane, choć nie u każdego pacjenta wystąpią. Część z nich jest stosunkowo częsta i może pojawić się zwłaszcza na początku leczenia lub po zwiększeniu dawki, ale niektóre objawy wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem.
Najczęstsze działania niepożądane
Do najczęściej obserwowanych objawów należą:
bóle głowy,
nerwowość,
bezsenność,
zmniejszony apetyt,
zmiany nastroju,
drażliwość,
obniżenie nastroju,
objawy ze strony serca, takie jak kołatanie serca lub przyspieszone bicie.
U części pacjentów mogą wystąpić również: nudności, suchość w ustach, niestrawność, zmniejszenie masy ciała, gorączka, niewyraźne widzenie, bóle stawów lub mięśni, nadmierne pocenie się, bruksizm, wysypka, podwyższone ciśnienie tętnicze oraz zmęczenie.
Rzadziej notuje się m.in. dezorientację, drżenia, zaparcia, zespół suchego oka oraz dyskomfort w klatce piersiowej. Do rzadszych, ale poważnych działań niepożądanych należą m.in. myśli samobójcze, omamy, mania, tiki ruchowe lub werbalne, a bardzo rzadko także drgawki, zawał serca, zapalenie naczyń mózgowych oraz nagła śmierć sercowa.
Kiedy pilnie skontaktować się z lekarzem?
Pilny kontakt z lekarzem jest potrzebny, jeśli wystąpią:
ból w klatce piersiowej, kołatanie serca, omdlenie lub duszność,
nowe albo nasilające się objawy psychiczne, np. urojenia, agresja, myśli samobójcze lub ciężkie obniżenie nastroju,
objawy neurologiczne, takie jak silny ból głowy, niedowład, zaburzenia mowy, widzenia lub koordynacji,
długotrwała, bolesna erekcja,
objawy zespołu serotoninowego, np. splątanie, gorączka, drżenia lub sztywność mięśni.
Pełna lista działań niepożądanych znajduje się w ulotce dołączonej do opakowania.
Środki ostrożności i przeciwwskazania
Przed rozpoczęciem leczenia Concertą lekarz przeprowadza dokładny wywiad oraz badanie przedmiotowe, w tym pomiar ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca, a także ocenia wywiad rodzinny — szczególnie pod kątem nagłej śmierci sercowej. Poniższe ograniczenia dotyczą zarówno pacjentów rozpoczynających leczenie, jak i osób kontynuujących terapię.
Przeciwwskazania — kiedy leczenie metylofenidatem nie jest wskazane
Leczenie metylofenidatem nie jest wskazane w przypadku następujących stanów:
nadwrażliwość na metylofenidat lub którąkolwiek substancję pomocniczą,
jaskra (podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe),
guz chromochłonny nadnerczy (pheochromocytoma),
nadczynność tarczycy lub tyreotoksykoza,
jednoczesne stosowanie nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów MAO lub okres krótszy niż minimum 14 dni od odstawienia tych leków (ryzyko przełomu nadciśnieniowego),
obecne lub przebyte ciężkie zaburzenia psychiczne: ciężka depresja, anoreksja i inne zaburzenia jedzenia, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, mania, schizofrenia, ciężkie zaburzenia nastroju, zaburzenia osobowości z pogranicza (borderline),
ciężka lub epizodyczna (typ I) niekontrolowana choroba afektywna dwubiegunowa,
istniejące zaburzenia sercowo-naczyniowe: przebyty zawał serca, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, kardiomiopatie, potencjalnie zagrażające życiu zaburzenia rytmu, kanałopatie, a także ciężkie nadciśnienie tętnicze, zarostowa choroba tętnic oraz istotne wrodzone wady serca,
istniejące zaburzenia naczyń mózgowych: tętniak mózgu, udar, zapalenie naczyń lub inne nieprawidłowości naczyniowe.
Co powiedzieć lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia?
Przed rozpoczęciem leczenia lekarz powinien znać choroby i objawy, które mogą mieć znaczenie dla bezpieczeństwa terapii.
Należy poinformować lekarza zwłaszcza o:
przebytych chorobach serca i naczyń,
padaczce lub nieprawidłowościach w EEG,
tikach, w tym zespole Tourette’a, u pacjenta lub w rodzinie,
obecnych albo przebytych zaburzeniach psychicznych,
wcześniejszym uzależnieniu od leków, alkoholu lub innych substancji.
Nie należy stosować metylofenidatu u pacjentów w wieku podeszłym, ponieważ nie oceniono bezpieczeństwa i skuteczności leczenia w tej grupie.
W czasie leczenia kontroluje się m.in. ciśnienie tętnicze, częstość akcji serca oraz stan psychiczny pacjenta. U dzieci dodatkowo trzeba regularnie oceniać wzrost, masę ciała i apetyt, ponieważ podczas długotrwałego stosowania obserwowano spowolnienie przyrostu masy ciała i wzrostu.
Lek zawiera laktozę. Jeśli u pacjenta stwierdzono nietolerancję niektórych cukrów, przed przyjęciem leku powinien skontaktować się z lekarzem.
Ryzyko nadużywania i uzależnienia
Ostrożność jest potrzebna u osób z rozpoznanym uzależnieniem od leków lub alkoholu. Pacjentów należy obserwować pod kątem ryzyka pozorowanego stosowania, niewłaściwego stosowania i nadużywania metylofenidatu, w tym nielegalnej dystrybucji.
Przewlekłe nadużywanie metylofenidatu może prowadzić do tolerancji i uzależnienia psychicznego. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z zaburzeniami opozycyjno-buntowniczymi, zaburzeniami zachowania lub chorobą afektywną dwubiegunową.
Concerta a planowana operacja
Przed planowaną operacją pacjent powinien poinformować lekarza, że stosuje Concertę. Nie zaleca się przyjmowania metylofenidatu w dniu zabiegu, jeśli planowane jest znieczulenie z użyciem anestetyków halogenowych, ponieważ może to zwiększyć ryzyko nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego i tętna.
Interakcje z innymi lekami
Concerta może wchodzić w interakcje z innymi preparatami. Lekarza należy poinformować o wszystkich przyjmowanych lekach, w tym ziołowych i suplementach.
Bezwzględnie nie wolno łączyć Concerty z nieselektywnymi i nieodwracalnymi inhibitorami MAO — od odstawienia tych leków musi upłynąć minimum 14 dni przed rozpoczęciem leczenia metylofenidatem. Ostrożność wymagana jest przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwnadciśnieniowych (metylofenidat może osłabiać ich działanie) oraz preparatów o działaniu serotoninergicznym (w tym leków stosowanych w leczeniu depresji z grupy SSRI i SNRI oraz trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych) — istnieje wówczas ryzyko zespołu serotoninowego.
Concerta a alkohol
Pacjentom leczonym Concertą zaleca się powstrzymywanie od spożywania alkoholu. Etanol może nasilać działania niepożądane metylofenidatu ze strony ośrodkowego układu nerwowego, w tym senność, zawroty głowy oraz zaburzenia koncentracji.
Concerta w ciąży i podczas karmienia piersią
Stosowanie Concerty w ciąży nie jest zalecane, chyba że przerwanie leczenia stanowiłoby większe zagrożenie dla matki niż kontynuacja terapii. W badaniu kohortowym obejmującym ok. 3400 kobiet stosujących metylofenidat w I trymestrze obserwowano niewielkie zwiększenie ryzyka wad serca u dzieci (RR 1,3). Substancja czynna przenika do mleka kobiecego (0,16–0,7% dawki matki), a w jednym przypadku odnotowano utratę masy ciała u niemowlęcia — decyzję o karmieniu piersią lub przerwaniu leczenia podejmuje lekarz.
Prowadzenie pojazdów
Concerta może powodować zawroty głowy, senność oraz zaburzenia widzenia. W przypadku pojawienia się tych objawów należy unikać prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Cena i dostępność
Concerta jest lekiem wydawanym na receptę Rpw. Leczenie powinien rozpocząć i nadzorować lekarz mający doświadczenie w leczeniu ADHD.
Cena zależy od dawki. Na maj 2026 opakowanie 30 tabletek 18 mg kosztuje pełnopłatnie orientacyjnie ok. 48 zł, a opakowanie 30 tabl. 36 mg — ok. 86 zł. Concerta jest refundowana w określonym wskazaniu u dzieci powyżej 6. roku życia; dopłata pacjenta wynosi obecnie ok. 3,20 zł dla dawki 18 mg i ok. 3,84 zł dla dawki 36 mg. U pacjentów do 18. roku życia lek może być bezpłatny, jeśli spełnione są warunki refundacji.
Concerta jest dostępna w dwóch mocach: 18 mg i 36 mg, w opakowaniach po 30 szt. W leczeniu ADHD stosuje się także inne preparaty zawierające metylofenidat, m.in. Medikinet, Ritalin i Atenza, a w części przypadków również leki o innym mechanizmie działania, takie jak Strattera z atomoksetyną.
Podsumowanie
Concerta to lek na receptę zawierający metylofenidat w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, stosowany w leczeniu ADHD u dzieci od 6 roku życia, młodzieży oraz dorosłych w ramach kompleksowego programu terapeutycznego. Dawkowanie ustala lekarz indywidualnie, rozpoczynając od 18 mg raz na dobę, z regularnym monitorowaniem stanu pacjenta, a przy leczeniu długotrwałym także z okresową oceną, czy dalsze stosowanie leku jest nadal potrzebne.
Ze względu na profil bezpieczeństwa, m.in. wpływ na układ sercowo-naczyniowy, ryzyko nasilenia objawów psychicznych, interakcje z inhibitorami MAO oraz potencjał uzależniający, leczenie Concertą musi przebiegać pod ścisłą kontrolą specjalisty. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Najczęściej zadawane pytania
