Recepta transgraniczna – czym jest i kiedy można z niej skorzystać?

Co roku ok. 1,5 mln Polaków przebywa za granicą, często w Unii Europejskiej, a część z nich musi kontynuować leczenie poza Polską. Recepta transgraniczna to dokument medyczny, który umożliwia wykupienie leków w aptece w innym kraju UE, pod warunkiem spełnienia ścisłych wymogów formalnych. Tekst wyjaśnia zasady, wymagane dane i procedurę, w tym rolę IKP.

Z tego artykułu dowiesz się…

1. Czym jest recepta transgraniczna i kiedy można z niej skorzystać.
2. Jak działa transgraniczny system MyHealth@EU i dlaczego apteka może nie widzieć e-recepty.
3. Jakie niezbędne dane muszą znaleźć się na recepcie, żeby została uznana w innym kraju UE/EFTA.
4. Kto może zrealizować receptę transgraniczną oraz jak włączyć w IKP zgodę na obsługę e-recept za granicą.
5. Kiedy lepiej sprawdzi się recepta transgraniczna w formie papierowej i czym różni się od e-recepty.
6. Gdzie można zrealizować e-receptę transgraniczną i jak wygląda realizacja w aptece krok po kroku.
7. Jakie leki da się wykupić, a jakich nie, np. Rpz, środki odurzające lub substancje psychotropowe.
8. Jak działa odpłatność, refundacja i zwrot kosztów po powrocie do Polski.
9. Co zrobić, gdy farmaceuta odmówi realizacji recepty i jak rozwiązać problem na miejscu.

Przeczytaj także:

• Jak działa recepta online (e-recepta) i jak ją dostać?

• Ile ważna jest e-recepta?

• Recepta express: jak szybko otrzymać e-receptę online?

• Ile ważna jest recepta papierowa i czym różni się od e-recepty?

• Recepta online – opinie pacjentów i lekarzy o e-receptach

• Ile jest ważna recepta na antybiotyk? Czym różni się od tradycyjnej?

Recepta transgraniczna – na czym polega i kiedy pacjent może z niej skorzystać?

Recepta transgraniczna to recepta, która ma zostać zrealizowana w innym państwie UE/EFTA niż to, w którym doszło do wystawienia. Może dotyczyć recepty papierowej albo elektronicznej, a jej cel jest praktyczny: umożliwia pacjentowi wykupienie leku podczas pobytu za granicą przy zachowaniu minimalnych, wspólnych standardów danych na recepcie.

Realizacja recepty transgranicznej w innym kraju odbywa się najczęściej za pełną odpłatnością, a ewentualny zwrot kosztów rozlicza się już po powrocie. W praktyce pacjent korzysta z recepty transgranicznej wtedy, gdy chce utrzymać ciągłość terapii bez organizowania wizyty u lokalnego lekarza w każdym kraju.

Ważne jest jedno rozróżnienie: e-recepta transgraniczna nie jest innym dokumentem niż standardowa e-recepta. Ta sama recepta wystawiona w Polsce staje się „transgraniczna” dopiero wtedy, gdy pacjent próbuje ją zrealizować w aptece w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, a wcześniej spełni wymagania techniczne i formalne.

Transgraniczny system MyHealth@EU – jak apteka widzi e-receptę i jak pacjent ma to kontrolować?

MyHealth@EU to unijny system, który umożliwia bezpieczną, elektroniczną wymianę danych zdrowotnych między krajami UE/EFTA, w tym danych o e-receptach i realizacji e-recept. Dzięki temu apteka w innym kraju może pobrać informację o e-recepcie wystawionej w Polsce i wydać lek zgodnie z zasadami obowiązującymi w danym państwie.

Z perspektywy pacjenta najważniejsze jest to, że farmaceuta nie loguje się do Internetowego Konta Pacjenta. Apteka korzysta z własnego systemu, który pobiera dane w tle. Pacjent potwierdza tożsamość dokumentem ze zdjęciem, a następnie farmaceuta realizuje receptę w swoim kraju według lokalnych reguł, np. dotyczących zamiany na odpowiednik czy limitów ilości.

Kontrola pacjenta sprowadza się do ustawień w IKP. Zgoda na obsługę e-recept za granicą decyduje o tym, czy e-recepta będzie widoczna w systemie aptecznym w wybranym państwie. Jeśli zgody brakuje albo nie obejmuje konkretnego kraju, recepta może nie zostać zrealizowana mimo tego, że została prawidłowo wystawiona.

Niezbędne dane, które muszą znaleźć się na recepcie

To, czy recepta zostanie uznana w innym kraju, zależy od kompletności danych. Na recepcie muszą znaleźć się dane, które identyfikują pacjenta, osobę wystawiającą i lek. W praktyce są to:

• dane pacjenta – imię i nazwisko; data urodzenia;

• dane osoby wystawiającej receptę – imię i nazwisko; kwalifikacje zawodowe; państwo;

• dane do bezpośredniego kontaktu – adres poczty elektronicznej; numer telefonu lub faksu wraz z prefiksem międzynarodowym;

• adres miejsca udzielania świadczenia z oznaczeniem kraju;

• opis leku – najlepiej nazwa międzynarodowa (INN); postać; moc; ilość; sposób dawkowania;

• data wystawienia i podpis osoby wystawiającej.

Zwykle najlepiej sprawdza się zapis oparty o nazwę międzynarodową, bo ułatwia realizację w każdym kraju. Jeśli jednak nazwa handlowa jest niezbędna ze względów medycznych, osoba wystawiająca powinna dodać krótkie uzasadnienie na recepcie. To ogranicza ryzyko niepożądanej zamiany leku na odpowiednik.

Kto może zrealizować receptę transgraniczną? Aktywacja w IKP krok po kroku

E-recepta transgraniczna działa wtedy, gdy recepta została wystawiona w Polsce, a pacjent chce ją zrealizować w innym państwie UE/EFTA, które ma wdrożoną wymianę elektroniczną. Najczęściej dotyczy to osób, które mieszkają lub czasowo przebywają w krajach Unii Europejskiej i potrzebują kontynuacji leczenia bez wizyty u lokalnego lekarza.

Z e-recepty transgranicznej skorzystają przede wszystkim:

• osoby pełnoletnie, które mają dostęp do Internetowego Konta Pacjenta;

• pacjenci, którzy planują realizację recepty w kraju objętym wymianą elektroniczną;

• osoby, które mają receptę na lek możliwy do realizacji transgranicznej.

Są też wykluczenia, które w praktyce powodują, że recepta nie zostanie zrealizowana w trybie transgranicznym:

• dzieci poniżej 18 lat;

• leki oznaczone jako odurzające lub substancje psychotropowe, w tym Rpw oraz Rpz;

• sytuacje, w których system w danym kraju nie obsługuje jeszcze realizacji e-recept z zagranicy.

IKP: jak pacjent ma aktywować opcję, by zrealizować e-receptę transgraniczną za granicą?

Kluczowy warunek działań przed wyjazdem to zgoda w IKP. Zgoda na obsługę Twoich e-recept za granicą odblokowuje możliwość przekazania danych z e-recepty do systemu aptecznego w innym kraju, w którym działa wymiana elektroniczna. Bez tej zgody apteka może nie zobaczyć e-recepty, nawet jeśli kraj znajduje się na liście państw uczestniczących w systemie.

Instrukcja krok po kroku wygląda tak:

1. Zaloguj się na pacjent.gov.pl lub w aplikacji mojeIKP (np. Profil Zaufany, e-dowód, bankowość elektroniczna).

2. Wejdź w sekcję „Uprawnienia”.

3. Wybierz opcję „Wyraź zgodę na obsługę Twoich e-recept za granicą”.

4. Wskaż kraj lub kraje, w których e-recepta ma działać.

5. Potwierdź zgodę, a ustawienie działa od razu.

Po włączeniu zgody dobrze jest od razu sprawdzić, czy widnieje jako aktywna oraz czy obejmuje właściwy kraj. To ogranicza ryzyko, że podczas próby realizacji recepty w innym państwie członkowskim pojawi się komunikat o braku dostępu.

Następny krok to przygotowanie się do konsultacji i samego wystawienia:

• przed wyjazdem warto poprosić lekarza o wystawienie zwykłej e-recepty i upewnić się, że jest widoczna w IKP;

• jeśli planowana realizacja ma się odbyć za granicą, opłaca się powiedzieć to już na etapie zgłoszenia, bo lekarz może dobrać lek i postać, które realnie da się zrealizować w aptece w innym kraju;

• przy lekach „wrażliwych” lekarz może rozważyć inną opcję, bo odurzające i psychotropowy zakres leczenia zwykle wyklucza realizację w trybie transgranicznym.

Zgoda działa na przyszłość, więc po jednorazowym włączeniu obejmuje kolejne e-recepty, dopóki pacjent jej nie wycofa lub nie zmieni listy krajów. Jeśli zgoda przestaje obejmować dany kraj, e-recepta może nie zostać zrealizowana w tym państwie, nawet gdy recepta została wystawiona prawidłowo.

Kiedy warto skorzystać z e-recepty transgranicznej?

E-recepta transgraniczna przydaje się wtedy, gdy pacjent chce kontynuować leczenie w innym kraju Unii Europejskiej bez wizyty u lokalnego lekarza. To rozwiązanie sprawdza się szczególnie u osób w terapii przewlekłej oraz u tych, którzy często podróżują albo mieszkają przez część roku w innym kraju. W takiej sytuacji recepta wystawiona w Polsce może pozwolić wykupić leki w aptece za granicą, jeśli kraj uczestniczy w wymianie elektronicznej.

Najczęściej e-recepta transgraniczna pomaga w trzech scenariuszach:

• dłuższy wyjazd, gdy pacjent ryzykuje, że skończą się leki i trzeba wykupić kolejne opakowania w kraju pobytu;

• stałe funkcjonowanie między Polską a innym państwem, gdy pacjent leczy się w Polsce, ale realizuje recepty w kraju zamieszkania;

• nagła potrzeba uzupełnienia terapii w podróży, np. zgubione opakowanie albo wydłużony pobyt, jeśli akurat da się zrealizować e-receptę w tym kraju.

To rozwiązanie ogranicza stres i skraca czas, bo pacjent nie musi organizować wizyty w obcym systemie ochrony zdrowia. Równocześnie pacjent zostaje przy terapii prowadzonej przez lekarza, który zna historię leczenia i lepiej oceni, czy dany lek i dawkowanie nadal są właściwe.

W praktyce pojawiają się też sytuacje awaryjne, które pacjenci często pomijają na etapie planowania. Jeśli w Polsce wystąpią przejściowe braki konkretnej postaci leku, a pacjent przebywa służbowo w innym kraju UE, e-recepta transgraniczna może umożliwić kontynuację leczenia bez przerwy. To nie jest stały model kupowania leków za granicą, tylko awaryjny sposób na utrzymanie terapii.

Recepta transgraniczna w formie papierowej – kiedy lepiej sprawdzi się papierowy dokument?

Papierowy dokument lepiej sprawdza się wtedy, gdy e-recepta transgraniczna nie zadziała technicznie albo gdy ograniczenia dotyczą samego leku. Najczęstszy powód to wyjazd do kraju, który nie obsługuje jeszcze wymiany e-recept. Mimo tego, że system rozwija się w kolejnych państwach, wciąż są kraje, w których elektroniczny tryb nie będzie dostępny i wtedy recepta w formie papierowej daje większą przewidywalność.

Drugi powód to ograniczenia prawne i praktyczne dotyczące niektórych preparatów. Jeśli terapia obejmuje leki określane jako „wrażliwe”, np. środki odurzające lub substancje psychotropowe, realizacja w trybie e-recepty transgranicznej zwykle nie przejdzie. W takiej sytuacji lekarz może wystawić receptę transgraniczną w formie papierowej, choć pacjent nadal musi liczyć się z zasadami kraju realizacji, bo w każdym kraju obowiązują własne reguły dotyczące wydawania takich preparatów.

Papierowa recepta transgraniczna bywa też bezpieczniejszym wyborem, gdy pacjent planuje dłuższy pobyt poza UE/EFTA albo gdy spodziewa się problemów z dostępem do internetu i aplikacji. 

To nadal dokument, który apteka ocenia na podstawie wymaganych danych i lokalnych przepisów. Jeśli dane kontaktowe osoby wystawiającej receptę są na recepcie, farmaceuta ma możliwość weryfikacji, co bywa kluczowe przy realizacji recept w innym państwie.

Wśród wyjątkowych sytuacji często pojawia się pacjent mieszkający na stałe za granicą, leczony w Polsce, który wraca czasowo do kraju i potem znów wyjeżdża. E-recepta transgraniczna może wtedy pomóc utrzymać leczenie między wizytami kontrolnymi, o ile chodzi o lek dopuszczalny w systemie i kraj realizacji obsługuje wymianę. Jeśli pacjent wie, że będzie realizować receptę w kraju bez wymiany albo ma lek z ograniczeniami, lepszym wyborem będzie papierowy dokument.

Jak wygląda recepta transgraniczna – dane, bez których nie da się zrealizować recepty

Hasło „recepta transgraniczna – wzór” bywa mylące, bo w praktyce nie chodzi o jeden, stały wygląd dokumentu. Najważniejszy jest zestaw danych, który pozwala farmaceucie rozpoznać receptę i bezpiecznie wydać lek w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub EFTA. Różnica między e-receptą a wersją papierową dotyczy głównie sposobu przekazania informacji, a nie tego, że istnieje osobny druk.

Warto zapamiętać dwie zasady. E-recepta transgraniczna to standardowa e-recepta, którą można zrealizować za granicą, jeśli działa wymiana elektroniczna i w IKP jest aktywna zgoda na obsługę e-recept poza Polską. Papierowa recepta transgraniczna musi zawierać minimalny zestaw danych wymaganych w UE i zwykle nie zawiera elementów typowych tylko dla polskich formularzy.

Jak wygląda recepta transgraniczna w IKP i w aplikacji mojeIKP

E-recepta transgraniczna wygląda dokładnie tak samo jak standardowa polska e-recepta w Internetowym Koncie Pacjenta oraz w aplikacji mojeIKP. Nie ma na niej dopisku „transgraniczna”, bo recepta staje się transgraniczna dopiero wtedy, gdy pacjent próbuje zrealizować e-receptę w aptece w innym kraju UE/EFTA.

W IKP/mojeIKP pacjent najczęściej widzi:

• nazwę leku lub listę przepisanych leków;

• dawkowanie i zalecenia;

• datę wystawienia oraz termin realizacji;

• dane osoby wystawiającej receptę;

• dane potrzebne do realizacji w aptece, np. kod recepty lub kod QR.

To właśnie te informacje pacjent okazuje w aptece, a farmaceuta pobiera dane elektronicznie do realizacji recept. Jeśli system nie widzi recepty, najczęściej problem dotyczy zgody na obsługę e-recept za granicą albo braku wymiany z konkretnym państwem.

Jak wygląda papierowa recepta transgraniczna

Papierowa recepta transgraniczna ma uproszczony wygląd i skupia się na danych, które apteka w każdym kraju może zrozumieć i zweryfikować. Taki dokument nie musi wyglądać jak polska recepta, bo nie opiera się na krajowych oznaczeniach, tylko na minimalnym standardzie wymaganym w UE.

Papierowa recepta transgraniczna powinna zawierać przede wszystkim:

• imię i nazwisko pacjenta oraz datę urodzenia;

• dane lekarza lub osoby wystawiającej – imię i nazwisko, tytuł zawodowy, adres miejsca udzielania świadczeń;

• dane do bezpośredniego kontaktu – adres poczty elektronicznej oraz numer telefonu lub faksu wraz z prefiksem międzynarodowym;

• kraj wystawienia, najczęściej w formie „PL”;

• dane leku – zwykle nazwa międzynarodowa (INN), postać, dawka, ilość, sposób dawkowania;

• data wystawienia oraz własnoręczny podpis lekarza.

W porównaniu do typowej polskiej recepty papierowej, recepta transgraniczna w formie papierowej zwykle nie zawiera:

• numeru REGON;

• polskich kodów kreskowych;

• obowiązkowej pieczątki, jeśli dane lekarza są nadrukowane i czytelne.

Jeśli pacjent planuje realizację recepty w innym kraju, papierowy dokument warto potraktować jak „receptę do okazania i weryfikacji”. Farmaceuta musi móc skontaktować się z osobą wystawiającą receptę i jednoznacznie odczytać, jaki lek ma zostać wydany oraz w jakiej ilości.

Gdzie zrealizować e-receptę transgraniczną – kraje MyHealth@EU i jak zrealizować receptę w aptece

E-recepta transgraniczna działa tylko w tych państwach UE/EFTA, które wdrożyły wymianę elektroniczną w systemie MyHealth@EU. Pacjent zrealizuje ją w aptece, jeśli ma aktywną zgodę na obsługę e-recept za granicą w Internetowym Koncie Pacjenta, a recepta dotyczy leku, który nie podlega wyłączeniom, np. Rpw lub Rpz. Za granicą obowiązuje pełna odpłatność, więc pacjent płaci cenę jak w danym kraju.

Lista krajów w których można zrealizować polską e-receptę 

W praktyce polską e-receptę można zrealizować w wybranych krajach Unii Europejskiej, które obsługują wymianę MyHealth@EU:

• Chorwacja;

• Cypr;

• Czechy;

• Estonia;

• Finlandia;

• Grecja;

• Litwa;

• Łotwa;

• Portugalia.

Hiszpania działa w modelu regionalnym, więc pacjent zrealizuje e-receptę tylko w wybranych obszarach: Madryt; Wyspy Kanaryjskie; Kraj Basków; Galicja; Nawarra; Ceuta; Melilla; Katalonia; Estremadura; Aragonia; Walencja; Kantabria; Kastylia i León; Kastylia-La Mancha; Murcja; Andaluzja.

Przed wyjazdem warto sprawdzić, czy zgoda w IKP obejmuje dokładnie to państwo, w którym pacjent planuje realizację recepty.

Lista krajów z których zagraniczne recepty są ważne w Polsce

W Polsce da się zrealizować e-recepty transgraniczne wystawione w wybranych państwach, które wymieniają dane z polskim systemem:

• Portugalia;

• Grecja;

• Estonia;

• Litwa;

• Łotwa;

• Finlandia;

• Czechy;

• Chorwacja;

• Hiszpania.

Pacjent pokazuje w aptece dane recepty i dokument tożsamości, a farmaceuta realizuje e-receptę zgodnie z zasadami obowiązującymi w Polsce.

Gdzie jest ważna papierowa recepta transgraniczna?

Papierowa recepta transgraniczna może działać w całej Unii Europejskiej oraz w państwach EFTA, takich jak: Norwegia; Islandia; Liechtenstein; Szwajcaria.

W praktyce apteka stosuje prawo kraju, w którym pacjent realizuje receptę. To prawo wpływa na termin ważności, możliwość zamiany na odpowiednik, limity ilościowe oraz zasady wydawania leków z określonych kategorii dostępności.

Jeśli pacjent planuje realizację np. w Niemczech, Francji, Włoszech lub Austrii, powinien założyć, że farmaceuta oceni receptę według lokalnych reguł i sprawdzi, czy lek jest dopuszczony do obrotu w danym kraju.

Jak zrealizować receptę w aptece krok po kroku

W aptece pacjent zwykle przechodzi przez prostą procedurę, a farmaceuta realizuje receptę w swoim systemie zgodnie z prawem danego kraju.

1. Pacjent przygotowuje dokument tożsamości ze zdjęciem, bo apteka weryfikuje dane.

2. Pacjent otwiera IKP lub aplikację mojeIKP i pokazuje kod QR albo dane recepty potrzebne do identyfikacji.

3. Farmaceuta pobiera e-receptę w systemie apteki i sprawdza, czy lek jest dostępny oraz czy recepta spełnia wymogi realizacji.

4. Jeśli apteka nie ma dokładnie tego samego preparatu, farmaceuta może zaproponować odpowiednik leku według zasad obowiązujących w danym kraju.

5. Pacjent opłaca lek w pełnej cenie i prosi o dowód zakupu, bo ten dokument przyda się przy ewentualnym zwrocie kosztów po powrocie do Polski.

Taka ścieżka zwykle działa najszybciej, jeśli pacjent ma aktywną zgodę w IKP i dotyczy go lek możliwy do realizacji transgranicznej.

Refundacja i odpłatność – ile kosztuje realizacja e-recepty transgranicznej i jak odzyskać część kosztów

Za granicą pacjent realizuje e-receptę transgraniczną z pełną odpłatnością, więc apteka nie uwzględnia polskiej refundacji przy kasie. Jeśli pacjent chce odzyskać część wydatków, może po powrocie do Polski złożyć wniosek o zwrot kosztów w NFZ, a fundusz rozlicza go do wysokości limitu, który obowiązuje w Polsce dla danego leku.

Żeby zwiększyć szansę na sprawne rozpatrzenie wniosku, pacjent powinien zachować dokumenty z apteki i dane recepty:

• dowód zakupu z apteki, najlepiej z nazwą leku, dawką i liczbą opakowań;

• informację, w jakim kraju pacjent zrealizował receptę;

• dane identyfikujące e-receptę, jeśli NFZ o nie poprosi.

Pacjent zwykle składa wniosek w swoim oddziale NFZ i dołącza wymagane załączniki. Ten krok domyka temat kosztów i pozwala odzyskać część wydatków, jeśli lek podlega refundacji w Polsce.

Jak uzyskać e-receptę transgraniczną online?

E-recepta transgraniczna online nie wymaga specjalnego formularza ani innego trybu wystawienia. Lekarz wystawia standardową e-receptę w systemie P1, a możliwość realizacji za granicą zależy od tego, czy pacjent ma w IKP aktywną zgodę na obsługę e-recept za granicą oraz czy kraj realizacji uczestniczy w wymianie MyHealth@EU. Ten proces jest legalny i działa wtedy, gdy pacjent spełnia warunki formalne i lek nie należy do grup wyłączonych.

Poniżej jest praktyczna instrukcja krok po kroku, jak przygotować się do uzyskania i realizacji e-recepty transgranicznej online z użyciem teleporady w KlikLekarz.pl oraz IKP.

1. Sprawdź w IKP, czy jest aktywna zgoda na obsługę e-recept za granicą.
   Jeśli zgoda nie jest włączona albo nie obejmuje kraju, w którym pacjent planuje realizację, apteka może nie zobaczyć e-recepty w swoim systemie. W takim układzie recepta zostaje w IKP, ale nie przejdzie do realizacji transgranicznej.

2. Wybierz usługę e-recepta w KlikLekarz.pl i opisz sytuację pacjenta.
   W opisie warto wskazać, że recepta ma zostać zrealizowana w innym kraju, bo lekarz sprawdzi, czy dany lek nadaje się do realizacji transgranicznej. Taka informacja ułatwia też dobór postaci leku i ogranicza ryzyko, że apteka odmówi realizacji z powodu wyłączeń, np. Rpw lub Rpz. To nie jest warunek konieczny, bo recepta technicznie jest taka sama, ale ułatwia bezpieczne przejście całej procedury.

3. Odbądź konsultację i poczekaj na decyzję lekarza.
   Lekarz ocenia wskazania, bezpieczeństwo terapii oraz to, czy kontynuacja leczenia jest uzasadniona. Jeśli są podstawy medyczne, lekarz może wystawić e-receptę, a gdy widzi przeszkody w realizacji transgranicznej, może zaproponować inne rozwiązanie, np. receptę w formie papierowej.

4. Sprawdź e-receptę w IKP.
   Po wystawieniu e-recepta trafia do Internetowego Konta Pacjenta. Jeśli pacjent ma aktywną zgodę na obsługę e-recept za granicą, dane recepty są dostępne do realizacji w systemie MyHealth@EU w krajach, które obsługują wymianę.

5. Zrealizuj e-receptę w aptece za granicą.
   W aptece pacjent pokazuje dokument tożsamości ze zdjęciem do weryfikacji danych. Następnie pacjent otwiera IKP lub aplikację mojeIKP i pokazuje kod QR albo dane recepty wymagane do identyfikacji. Farmaceuta pobiera receptę w systemie aptecznym i wydaje lek zgodnie z zasadami obowiązującymi w tym kraju.

Żeby pacjent nie utknął na miejscu, warto przygotować dwie rzeczy przed wejściem do apteki: dokument tożsamości oraz dostęp do IKP lub mojeIKP, najlepiej z wcześniej otwartą receptą, bo w podróży internet bywa niestabilny.

Co zmienia recepta transgraniczna w formie papierowej przy realizacji za granicą?

Papierowa recepta transgraniczna działa podobnie w tym sensie, że nadal umożliwia wykupienie leku w innym kraju. Różnica polega na sposobie weryfikacji danych, bo farmaceuta nie pobiera informacji elektronicznie przez MyHealth@EU, tylko ocenia dokument i stosuje przepisy swojego kraju.

Pacjent powinien przygotować:

• papierową receptę transgraniczną;

• dokument tożsamości ze zdjęciem.

Farmaceuta porównuje dane z dokumentu tożsamości z danymi na recepcie, a następnie sprawdza formalną poprawność dokumentu. Przy ocenie liczy się obecność wymaganych elementów, czyli danych pacjenta, danych osoby wystawiającej z krajem wystawienia oraz danych leku, w tym postaci, mocy, ilości i dawkowania, a także daty wystawienia i podpisu. Brak krajowych oznaczeń takich jak REGON czy polskie kody kreskowe nie jest błędem, bo recepta transgraniczna w formie papierowej ich nie wymaga.

Jeśli pacjent planuje realizację w kraju, który nie obsługuje wymiany e-recept albo jeśli terapia dotyczy leku z ograniczeniami, recepta w formie papierowej może dać większą przewidywalność, o ile zawiera komplet danych do kontaktu i identyfikacji.

Jakie leki można otrzymać za granicą, a jakich nie?

E-recepta transgraniczna ułatwia kontynuację leczenia w innym kraju, ale nie obejmuje wszystkich produktów. O tym, czy pacjent wykupi lek, decydują jednocześnie trzy rzeczy: kategoria dostępności w Polsce, ograniczenia w wymianie transgranicznej oraz to, czy dany preparat jest zarejestrowany i dostępny w kraju, w którym pacjent chce zrealizować receptę.

Leki, które najczęściej da się otrzymać za granicą, to:

• produkty lecznicze gotowe kategorii dostępności Rp – wydawane z przepisu lekarza, zarówno refundowane, jak i nierefundowane, o ile apteka ma je w sprzedaży;

• leki OTC, jeśli lekarz je przepisał, najczęściej jako element stałej terapii lub w uzasadnionym przypadku klinicznym.

W tej grupie zwykle mieszczą się standardowe leki stosowane przewlekle, np. w nadciśnieniu, cukrzycy czy chorobach tarczycy. W każdym kraju pacjent może jednak spotkać się z inną nazwą handlową, dlatego w aptece często liczy się substancja czynna i dawka, a nie konkretna marka.

Są też leki i produkty, których pacjent nie zrealizuje w trybie transgranicznym. Do najważniejszych wyłączeń należą:

• środki odurzające oraz substancje psychotropowe, w tym kategorie Rpw i Rpz;

• leki recepturowe;

• środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego;

• wyroby medyczne.

W przypadku e-recepty transgranicznej wyłączenia obejmują także produkty Rpz do zastrzeżonego stosowania, a realizacja w aptece za granicą odbywa się z pełną odpłatnością. Pacjent powinien założyć, że realizacja zwykle dotyczy całego opakowania lub opakowań wskazanych na recepcie, bez wygodnego dzielenia wykupu na części w sposób znany z niektórych krajowych schematów.

Ograniczenia praktyczne potrafią zaskoczyć nawet wtedy, gdy lek teoretycznie mieści się w dopuszczalnych kategoriach. Lek musi być dopuszczony do obrotu w kraju realizacji i realnie dostępny w aptece, a farmaceuta może zaproponować zamianę na odpowiednik według lokalnych zasad. Jeśli pacjent wie, że będzie realizować receptę w innym kraju, najlepiej zgłosić to lekarzowi przed wystawieniem, bo łatwiej wtedy uniknąć recepty na preparat, którego nie da się zrealizować transgranicznie.

Podsumowanie

Recepta transgraniczna to rozwiązanie dla osób, które zamierzają kontynuować leczenie za granicą i wykupić leki w aptece w innym państwie Unii Europejskiej na podstawie recepty wystawionej w Polsce. Rozpoznanie recepty transgranicznej opiera się na danych pacjenta, danych osoby wystawiającej i jednoznacznym opisie leku, a w przypadku e-recepty dodatkowo na aktywnej zgodzie w IKP i udziale kraju w wymianie MyHealth@EU. Jeśli pacjent zamierza zrealizować receptę poza Polską, zwykle prosi lekarza o wystawienie recepty z wyprzedzeniem i informuje o kraju realizacji, aby uniknąć leków wyłączonych z trybu transgranicznego. W razie zmiany planów recepta transgraniczna może być zrealizowana także lokalnie, a pacjent może zrealizować w Polsce receptę, która nie została zrealizowana za granicą, w tym również transgraniczną w Polsce, zgodnie z zasadami obowiązującymi w kraju realizacji.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest recepta transgraniczna?

Jak wygląda recepta transgraniczna?

Jak zdobyć receptę transgraniczną?

Jak wypisać e-receptę transgraniczną?

Jak wystawić e-receptę transgraniczną?

Kto może wystawić receptę transgraniczną?

Jak długo ważna jest recepta transgraniczna?

Jak powinna wyglądać recepta transgraniczna?

Czy recepta transgraniczna musi być papierowa?

Czy lekarz rodzinny może wystawić receptę transgraniczną?

Recepta międzynarodowa a recepta transgraniczna – czy to to samo?

Czy apteka w Czechach online zrealizuje polską e-receptę transgraniczną?

Jak działają odpowiedniki leków za granicą przy recepcie transgranicznej?

Recepta transgraniczna wzór – gdzie go znaleźć i co jest najważniejsze?

Główne wnioski

1. E-recepta transgraniczna działa w krajach uczestniczących w wymianie MyHealth@EU, a w pozostałe kraje częściej lepszym wyborem jest recepta transgraniczna w formie papierowej.
2. Jeśli pacjent zamierza wykupić lek za granicą, warto poprosić lekarza o wystawienie recepty transgranicznej z wyprzedzeniem i podać kraj, w którym planowana jest realizacja.
3. Przy recepcie papierowej liczą się dane i czytelność, bo od tego zależy rozpoznanie dokumentu w aptece i decyzja o wydaniu leku.
4. Jeśli na recepcie ma pojawić się nazwa handlowa zamiast nazwy międzynarodowej, w takim przypadku na recepcie zwięźle podaje powody użycia, aby ograniczyć ryzyko niepożądanej zamiany preparatu.
5. Jeśli recepta spełnia wymogi formalne i dotyczy leku bez wyłączeń, możesz ją zrealizować w aptece w kraju, który obsługuje wymianę albo uznaje papierowe recepty transgraniczne.